Uzun zamandır Tumblr üzerinde çalışan ve http://eski.istanbulium.net adresinde sürdürdüğümüz arşiv çalışmasını yavaş yavaş wordpress ortamına daha farklı bir düzenleme ile dönüştürme kararı aldık. Bunun ilk sebebi Tumblr’daki hesabımın bir gün aniden kapatılması oldu. Yazışmalar sonucu geri açıldı ancak bunun tekrar olmayacağından emin olamıyorum.

Bu arada başka bir ortama taşıma üzerine konuşurken eskiistanbul.net adlı alanadının boşa çıktığını gördüm.

Aslında ilk başta tüm fotoğrafları import etmek suretiyle bu çalışmayı yapmak istedik; fakat import işlemleri sonucunda istediğimiz düzeni sağlamakta zorlandık. Bunun yerine yeniden ve yavaş yavaş eklemenin daha sağlıklı olacağı sonucuna vardık. Evet, biraz zaman alacak; fakat gerek anahtar kelimeler, gerek kategoriler, gerekse SEO için bunlar gerekli idi. Hedefimiz uzun yıllar boyunca en önemli eski İstanbul fotoğrafı arşivini oluşturmak ve devam ettirmek.

WordPress’in Tumblr’a göre çok fazla artısı var. Tumblr’ın ise kolay fotoğraf yükleme ve izleme dışında bir artısı pek yok. Ücretsiz olması ve her an hesabınızın kapatılma riskini de düşününce; böyle bir arşivi kendi kontrolümüz altında bir yerde tutmak daha doğru bir karar oldu.

Diğer tarafta da yer alan hakkında bölümünü şimdilik buraya da alıyorum. Daha sonra içeriği ayrıca güncelleyeceğim.

Bu arada eski site de devam edecektir. Bu site belli bir aşamaya gelene kadar orada güncellemeleri de sürdüreceğiz.

Eski İstanbul fotoğrafları
ile alakalı sosyal paylaşım sitelerinde inanılmaz sayıda grup ve sayfa var; farklı ortamlarda, web sitelerinde de pek çok paylaşım yapılıyor. Genel sıkıntı fotoğraf kalitelerindeki problemler olmakla birlikte alınan kaynakta belirtilse bile, paylaşımda bulunanların bu bilgileri fotoğrafa iliştirme konusunda gönülsüz davranmaları oluyor. Asıl kaynaktan ziyade yayılım sosyal medyada gerçekleştiğinden ötürü görüntüsü var ama bilgisi olmayan, eksik olan, hatalı olan fotoğraflar çoğalıyor. Zaman zaman kaynaklarda yahut fotoğraf üzerindeki bilgilerde de hatalar tespit edebiliyoruz. Her türlü eksikliğine rağmen bu grup ve sayfaları çok faydalı bulmaktayım, fotoğraflar için halen en mühim kaynağı teşkil ediyorlar.

Kimileri fotoğraf üzerine asla yazmaması gerektiği halde paylaştığı grubun/sayfanın adını/logosunu hatta abartıp kendi adını basmayı bir hak olarak görüyor. Kimisi ise fotoğraf üzerine fotoğrafla ilgili bilgileri kazıyıveriyor, yahut kendince işaretler yerleştiriyor. Fotoğraf üzerinde leke oluşturacak hiçbir müdahaleyi onaylamıyorum.

Bir diğer temel sıkıntı ise paylaşılan tüm ortamlarda sınıflandırma, arama özelliklerinin bulunmaması, olanların ise yetersizliğidir. Teoride var olsa bile herhangi bir arşiv özelliği aslında yoktur . Bugün sayısı rahatlıkla onbinlere ulaşan eski İstanbul fotoğrafları üzerinde bize gerçek manada arama olanağını vermemektedirler.

Görülen sıkıntılar ve eksiklerin getirdiği lüzum üzerine ve daha çok kişisel ihtiyaçlardan doğan bu arşiv oluşturulmuştur.


Fotoğraflar Nereden Bulunuyor?

Fotoğraflar internet üzerinden temin edilmekte olup, olabilecek en iyi kopyaları dikkate alınmaktadır. Farklı kaynaklarda kullanılmış olan fotoğraflar, baskı tekniğinden kaynaklı farklı netlik ve renk skalasına sahipler ve bu nedenle bütün kopyalarını tutma gereği görülmüştür. Günlük belirli sayıda fotoğraf yüklenmekle birlikte zaman zaman toplu yüklemeler de yapılmaktadır.

Her bir başlıkta 1 fotoğraf olmakla birlikte zaman zaman bir konu çevresinde olan başlıklarda 10 fotoğrafa kadar başlık açılmaktadır.

Arşivde Nasıl Arama Yapılır?

Fotoğraflar hakkındaki bilgiler ile fotoğraf üzerindeki önemli detaylar anahtar kelimeler olarak fotoğraflara iliştirilmektedir (eser adı, semt adı, sene, fotoğrafçı adı gibi). Sol alt menüde bulunan ARAMA bölümünden semt veya eser adı şeklinde tam adını Türkçe karakterler kullanarak yazıp, fotoğraflara ulaşabilirsiniz. Bu arama çok verimli olmayabiliyor. Aradığınız şeyin tam adını yazmaya gayret ediniz.

Anahtar kelime verilirken özellikle semt adı kesinlikle verilmektedir. Anahtar kelimelerle fotoğrafa ulaşmak en verimli yol. Fotoğrafçı adı ve sene bilgisi biliniyorsa muhakkak konuluyor. Bunun haricinde fotoğrafta yer alan eserler için eser ismi belirtilmemektedir. Mesela fotoğrafta sadece Alman Çeşmesi var ise eser adı belirtilmekte, bu sefer de Sultanahmet semt adı belirtilmemektedir. Bu nedenle zaman zaman birkaç anahtar kelime ile aramalar yapma gereği doğmaktadır.

Anahtar kelimeyle fotoğraflara ulaşmak için adres satırına “http://eskiistanbul.net/tag/tepebasi” örneğindeki gibi anahtar kelime yerleştirebilirsiniz.

Bir başka yöntem ise açılan fotoğraftaki anahtar kelimelere tıklayarak aynı anahtar kelimeye ait bütün fotoğrafları listelemek olabilir. Bir Kızkulesi fotoğrafında mesela “Kızkulesi” yahut “Salacak” anahtar kelimelerine tıklayabilirsiniz.

Zaman zaman ihtiyaç oluştuğu anda belirli fotoğraf gruplarına göre özel etiketler de tanımlanmaktadır. Örnek olarak http://eskiistanbul.net/tag/galata-kulesinden-sarayburnu fotoğraflarını verebilirim.

Arşive girmesi beklenen fotoğraf sayısı ilk aşamada 5 bin, uzun vadede 10 bin üzerindedir.

 

Eksik / Hatalı Bilgi Tespit Edince Ne Yapılabilir?

Fotoğrafların temel kaynağı Facebook’ta bulunan Oldist grubumuz olmakla birlikte pek çok grup ve siteden fotoğraf temin edilmektedir. Bununla birlikte birincil kaynaklara da ulaşılmaktadır. Sahipliği tespit edilen her türlü fotoğrafla ilgili sahiplik bilgisi belirtilmektedir. Sahiplikten kastımız fotoğrafı paylaşan kişi/grup değil; fotoğrafın gerçek sahibidir. Eksik/hatalı gördüğünüz bilgileri fotoğrafın url adresi ile birlikte tarafıma iletirseniz (caner.cangul at gmail.com) kısa sürede yeniden düzenleyebilirim. Eksik olma sebebi tamamen alınan kaynaklarda belirtilmemesinden kaynaklıdır. Ayrıca zaman zaman birbiriyle çelişen bilgiler de bulunabiliyor. Bunların doğrusu tespit edildiğinde düzeltilmektedir.

Tarafınıza yahut bir yakınınıza ait olduğunu düşündüğünüz bir fotoğraf yahut telifi size ait bir fotoğraf ise lütfen iletişim kurunuz. Arzunuz halinde derhal kaldırılır. Bu konuda cehaletimizi anlayışla karşılayacağınızı umuyorum.

Buradaki tek temel amaç aranıldığında daha kolayca bulunabilecek bir “Eski İstanbul Fotoğrafları Arşivi” yapmaktır. Bir eski fotoğrafta yapılacak tespitte yine başka bir eski fotoğraf en büyük yardımcıdır. Bu en fazla kişisel olarak benim ve İstanbul ile alakalı/meraklı arkadaşlarımın ihtiyacıdır. Başka herhangi bir maksat yoktur.

Fotoğrafların daha yüksek çözünürlüklü versiyonları var mı?

Siteye yükleme yapılırken fotoğrafların temin edilen en yüksek çözünürlükleri yüklenmektedir. Ancak tumblr, çözünürlük daha yüksek ise, uzun kenarı 1280 px olarak sitede barındırmaktadır. Dolayısıyla indirebileceğiniz en yüksek çözünürlük budur. Sitedeki fotoğrafların ekserisi bu boyutun altındadır. Eğer indirdiğiniz fotoğrafın çözünürlüğü 1280 px ise daha yüksek çözünürlüğü olma ihtimali mevcuttur. Bu durumda tarafıma bir email atabilirsiniz. Kişisel arşivden bakılması gerekmektedir.

Sitede yayınlanan fotoğrafları kullanabilir miyim?

Bu sitedeki fotoğraflar tamamen bilgi ve paylaşım maksatlı olup, kişisel bir arşivim olmadığı gibi üzerinde herhangi bir hakkım yoktur. Bu fotoğrafların ortaya çıkmasında emeği olan ve genelde ismini bilmediğim pek çok meraklı, koleksiyoner ve kurum bulunmaktadır. Internet üzerinde paylaşmanızda sakınca olmamakla birlikte yayınlarınızda kullanmak istediğinizde lütfen fotoğrafa özel araştırma yapınız. Maalesef bu konuda size net bilgiyi sunamıyorum.

Fotoğrafları istediğiniz şekilde ve ortamda paylaşabilirsiniz ama lütfen bilgilerini de beraberinde paylaşınız. Zorunluluk yok ama arzu ederseniz daha çok kişinin faydalanması için kullandığınız fotoğrafa veya bu siteye link verebilirsiniz. Kaynak olarak şahıs olarak ismimi kullanmanıza gerek yoktur.

Peki Yeni İstanbul Fotoğrafları Nerede?

Pek çok farklı ortamda fotoğraf paylaşmakla birlikte benzer özelliği olan sayfa http://fotograf.istanbulium.net adresidir. Bu sayfadaki fotoğraflar telif hakkı ile korunmakta olup, ihtiyacınız halinde lütfen şu yazıyı okuyunuz?

Caner Cangül